Organizasyonlar insanlarla değil, kalıplarla çalışır.

Bir organizasyonda asıl yönetilen şey insanlar veya süreçler değil, tekrar eden davranış kalıpları ve yazılı olmayan kurallardır. Gerçek kültür, kağıt üzerindeki değerlerde değil; hata yapıldığında verilen tepkiler ve karar alma mekanizmalarındaki görünmez alışkanlıklarda gizlidir. Çoğu zaman sorun bireylerde değil, onları belirli davranışlara zorlayan sistemin yapısındadır; bu yüzden sistem değişmedikçe bireysel değişim kalıcı olamaz. Organizasyonlar aslında birer psikolojik ekonomidir ve insanlar "Burada konuşmak güvenli mi?" sorusuna verdikleri cevaplara göre performans sergilerler. Resmi prosedürlerin ötesindeki gerçek sistem, kimin kimi dinlediği ve kimin sessiz kaldığı üzerinden gücü ve işleyişi belirler. Sonuç olarak liderlik, insanları değiştirmeye çalışmak değil, onların daha sağlıklı davranmalarını sağlayacak yapıyı ve psikolojik güveni inşa etmektir.

Bir organizasyonda gerçekten ne yönetilir?”

Çoğu kişi bu soruya şöyle cevap verir:

• İnsanlar.

• Performans.

• Süreçler.

Ama organizasyonların gerçek dinamiği bu değildir.

Organizasyonlar, insanların ne yaptığıyla değil; aynı durumlarda nasıl davrandığıyla çalışır.

Davranış tekrarları sistemi oluşturur

Bir organizasyonda tekil davranışların önemi sınırlıdır.

Asıl belirleyici olan şey:

• Tekrar eden davranışlar.

• Görünmeyen alışkanlıklar.

• Yazılı olmayan kurallar.

Bir ekipte insanlar sürekli:

• Söz kesiyorsa

• Risk almıyorsa

• Sorumluluk almaktan kaçınıyorsa

Bu bir birey sorunu değildir.

Bu, sistemin ürettiği bir davranış kalıbıdır.

Kültür söylenen değil, yapılan şeydir.

Organizasyonlar kendilerini çoğu zaman değerler üzerinden tanımlar:

• Şeffaflık

• Güven

• Ekip ruhu

Ama gerçek kültür bu kelimelerde değil, günlük davranışlarda oluşur.

Bir organizasyonda:

• İnsanlar hatadan sonra cezalandırılıyorsa

• Farklı fikirler sessizce bastırılıyorsa

• Kararlar dar bir grupta alınıyorsa

O organizasyonun gerçek kültürü budur.

Söylenen değil, tekrar edilen şey kültürü belirler.

Sistem insanı şekillendirir.

Liderler çoğu zaman bireyleri değiştirmeye çalışır.

Ama çoğu durumda sorun bireyde değil, sistemdedir.

Aynı organizasyonda:

• Farklı ekiplerde farklı davranışlar görülmesi

• Farklı liderlerle farklı performans ortaya çıkması

Şunu gösterir:

İnsanlar değişmiyor. Sistem onları farklı davranmaya zorluyor.

Görünmeyen kurallar:

Her organizasyonda iki sistem vardır:

1. Resmi sistem

2. Gerçek sistem

Resmi sistem:

• Prosedürler

• Görev tanımları

• Organizasyon şeması

Gerçek sistem:

• Kim kime danışır.

• Kim kimin sözünü kesemez.

• Kim neyi söylemekten çekinir.

Bu görünmeyen kurallar, organizasyonun gerçek gücünü belirler.

Psikolojik ekonomi:

Organizasyonlar sadece iş yapılan yerler değildir.

Aynı zamanda birer psikolojik ekonomidir.

İnsanlar her gün şu sorularla hareket eder:

• Burada konuşmak güvenli mi?

• Burada görünür olmak riskli mi?

• Burada hata yapmak tolere edilir mi?

Bu soruların cevapları, performanstan daha güçlüdür.

Değişim neden zor?

Birçok organizasyon değişim ister.

Ama değişim genellikle davranış seviyesinde kalır.

• Yeni hedefler.

• Yeni KPI’lar.

• Yeni süreçler.

Ama sistem aynı kalır.

Bu yüzden değişim kalıcı olmaz.

Çünkü insanlar yeni hedeflere değil, alışık oldukları davranış kalıplarına geri döner.

Sonuç yerine;

Belki de organizasyonları anlamak için insanları değil, tekrar eden davranışları izlemek gerekir.

Belki de sorun insanlar değil, insanların içinde bulunduğu yapıdır.

Ve belki de en kritik soru şudur:

Bir organizasyonda insanlar neden böyle davranıyor, yoksa böyle davranmak zorunda mı kalıyor?